Eignarhald erlendra aðila í íslenskum sjávarútvegsfyrirtækjum er vissulega áhyggjuefni á meðan lagaramminn um sjálfa auðlindanýtinguna er ekki traustari en hann er.  Ég bendi þó á að íslenskir eignaraðilar geta eins og sakir standa óhindrað flutt fisk úr landi á erlenda markaði þar sem fiskurinn skapar atvinnu og störf sem væri betra - eins og á stendur - að sköpuðust hér heima.  Sjálft eignarhaldið skapar því ekki hættu, nema vegna þess að lagaramminn um nýtingu auðlindarinnar er ótryggur að öðru leyti.

• Á meðan kvótinn er meðhöndlaður sem „eign" - keyptur og veðsettur - þvert á markmið laga...
• á meðan hægt er að moka upp fiski í íslenskri lögsögu og flytja hann óunninn úr landi án þess að hann hafi viðkomu á íslenskum uppboðsmarkaði ...
• á meðan möguleikar eru skertir fyrir innlenda fiskvinnslu til þess að bjóða í og kaupa aflann til vinnslu í landi ...
• á meðan ekki er tryggt að nýting auðlindarinnar skili sér í eflingu atvinnu, byggðar og hagvaxtar hér innanlands ...

... þá er ástæða til þess að hafa áhyggjur.

Þetta er iðkað nú þegar af sjávarútvegsfyrirtækjum sem eru í eigu Íslendinga. Ég er ekki viss um að allir geri sér fulla grein fyrir umsvifum íslenskra sjávarútvegsfyrirtækja erlendis. Samherji er t.d. með 70% sinna umsvifa erlendis - alíslenskt fyrirtæki.

Þetta er ástæða þess að breytingar á fiskveiðistjórnuninni mega ekki bíða öllu lengur. Það verður að tryggja með óyggjandi hætti að nýting auðlindarinnar sé ekki meðhöndluð sem „eign" þeirra sem með hana fara, heldur sé hún einungis tímabundinn réttur sem menn greiða fyrir með árlegu leigugjaldi á grundvelli uppsegjanlegs samnings. Sé þannig um hnútana búið, þurfum við ekki að óttast að auðlindir renni úr greipum okkar og „úr landi" eins og það er stundum orðað, þó svo að erlendir aðilar eignist umtalsverðan hlut í einstökum fyrirtækjum.

En við verðum að byggja betur löggjöf okkar um nýtingarréttinn. Tillaga stjórnlagaráðs að nýju auðlindaákvæði í stjórnarskrá er hér lykilatriði - og löggjöfin þarf að fylgja fast eftir.

Deila á Facebook