Nauðsynlegt er að við innköllun og endurúthlutun aflaheimilda sé tryggt að ríkið sé ávallt handhafi aflaheimilda og ráðstafi þeim aðeins tímabundið til leigu eða afnota. Þetta segja fulltrúar ríkisstjórnarflokkanna í endurskoðunarnefnd um fiskveiðistjórnun í bókun sem þeir lögðu fram með skýrslu nefndarinnar.  Þau Guðbjartur Hannesson og Svanfríður Jónasdóttir fulltrúar Samfylkingarinnar, og Björn Valur Gíslason og Lilja Rafney Magnúsdóttir fulltrúar Vinstri grænna, taka ekki afstöðu með eða á móti þeim leiðum sem ræddar eru í skýrslunni. Skutull.is birtir hér bókun fulltrúa Samfylkingar og Vinstri grænna í nefndinni.

Fulltrúar ríkisstjórnarflokkanna fagna því að samstaða ríki um að sett verði sérstakt ákvæði í stjórnarskrá, um náttúruauðlindir, ákvæði sem undirstrikar að fiskistofnarnir umhverfis landið eru sameign þjóðarinnar og þess gætt að úthlutun aflaheimilda sé tímabundinn afnotaréttur.  Lokaorð bókunarinnar eru þessi: „Í skýrslunni eru gerðar ýmsar tillögur til úrlausnar á álitaefnum sem uppi hafa verið við stjórn fiskveiða á undanförnum árum. Sömuleiðis stillir starfshópurinn upp ýmsum valkostum sem rétt þykir að hafa í huga við framtíðarskipan laga um stjórn fiskveiða. Í þeim efnum teljum við fulltrúar stjórnarflokkanna, að nýta þurfi það besta úr fyrirliggjandi hugmyndum til að ná megi fram markmiðum stefnuyfirlýsingar ríkisstjórnarinnar, um betra fiskveiðistjórnunarkerfi.“


Bókun við lokaafgreiðslu skýrslu samstarfshóps um endurskoðun laga um stjórn fiskveiða

Í júní 2009 skipaði sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra okkur fjögur í starfshóp til að endurskoða lög um stjórn fiskveiða. Starfshópnum var ætlað að skilgreina álitaefni og lýsa þeim. Hann átti að láta vinna nauðsynlegar greiningar og setja að lokum fram valkosti um leiðir til úrbóta. Hafa skyldi í huga að skapa greininni góð rekstarskilyrði til langs tíma en jafnframt reyna að ná sátt um stjórn fiskveiða. Allt þetta teljum við að starfshópurinn hafi gert.

Fulltrúar Samfylkingar og Vinstri hreyfingarinnar - græns framboðs hafa haft að leiðarljósi samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnar þessarar flokka frá því í júní 2009 við vinnuna í starfshópnum. Í störfum okkar í starfshópnum höfum við horft til þess að leita leiða til að uppfylla þau markmið yfirlýsingarinnar að fiskveiðar umhverfis landið verði „hagkvæmar og skapi verðmæti og störf" og séu sjálfbærar. Við höfum horft til þess að "skapa greininni bestu rekstrarskilyrði sem völ er á og treysta þannig rekstrargrundvöllinn til langs tíma". Þá höfum við haft í huga að „jafnframt verði leitað sátta um stjórn fiskveiða" meðal þjóðarinnar, eiganda auðlindarinnar.

Fagna ber að starfshópurinn tekur undir þá kröfu samstarfsyfirlýsingar ríkisstjórnarinnar að sett verði sérstakt ákvæði í stjórnarskrá, um náttúruauðlindir, ákvæði sem undirstrikar að fiskistofnarnir umhverfis landið eru sameign þjóðarinnar og þess gætt að úthlutun aflaheimilda sé tímabundinn afnotaréttur.

Í starfi hópsins var mikið fjallað um innköllun og endurúthlutun aflaheimilda sbr. samstarfsyfirlýsingu. Nauðsynlegt er að við innköllun og endurúthlutun aflaheimilda sé tryggt að ríkið sé ávallt handhafi aflaheimilda og ráðstafi þeim aðeins tímabundið til leigu eða afnota.

Ein leið til innköllunar og úthlutunar aflaheimilda var kynnt undir heitinu „Tilboðsleið". Sú leið gæti að mati okkar uppfyllt þau atriði sem samstarfsyfirlýsing ríkisstjórnarinnar fjallar um en þó aðeins með mun vandaðri útfærslum og sértækum lausnum. Engin sátt var hinsvegar um þá leið í starfshópnum.

Önnur leið að sama marki, sk. samningaleið, var einnig mikið rædd og felst í að innkalla aflaheimildir og úthluta þeim aftur með leigu- eða afnotasamningum. Ákveðnum hluta aflaheimilda yrði ráðstafað með slíkum samningum til núverandi handhafa aflamarks til ákveðins tíma. Jafnframt verði sérstakur „pottur" fyrir ýmsar ívilnanir og bætur, sem og tengingu aflaheimilda við ákveðnar byggðir eða svæði, strandveiðar og fleira þess háttar. Ef eitthvert framsal verður leyft er heimilt að binda það skilyrðum og það fari fram á opinberum markaði. Þannig yrði framsal aflamarks, leiguframsal, í núverandi mynd stöðvað. Með þessum hætti verði m.a. brugðist við áliti Mannréttindanefndar SÞ.

Verði samningaleið farin þarf að setja skýr lög um réttindi og skyldur samningsaðila sem tryggðu að jafnræðis yrði gætt við úthlutun nýrra heimilda, aukningar, ráðstöfun nýrra tegunda eða heimilda sem falla til með einhverjum hætti. Ekki er gerð tillaga um ákveðna hlutfallsskiptingu á milli aflamarksheimilda í svokallaða potta en það er álit okkar að sá hluti sem fer í jöfnunarúrræði verði að tryggja rétt byggða eða svæða, s.s. með því að skilyrða að ákveðinn hluti aflaheimilda verði byggða- eða svæða tengdur og horfa verði til hagsmuna fiskvinnslu, eins og skýrt kemur fram í skýrslunni. Skoða þarf vel fleiri skilyrði sem setja mætti fyrir samningum um leigu eða afnotarétt s.s. veðsetningu og að viðkomandi útgerðir starfi eftir gildandi kjarasamningum.

Ljóst er að í samstarfshópnum er mestur stuðningur við gerð leigu- eða afnotasamninga og að skilgreind verði í lögum skipting á milli samningsbundinna aflaheimilda og jöfnunarúrræða. Við teljum þess virði að fara þessa leið ef hún má verða til frekari sáttar meðal þjóðarinnar og hagsmunaaðila um fiskveiðistjórnunarkerfið. Slík leið sem og aðrar sem kynntar hafa verið í starfshópnum eru háðar frekari og ítarlegri útfærslu og ítrekum við að í áframhaldandi vinnu verði hvergi kvikað frá þeim grundvallaratriðum að auðlindir sjávar séu þjóðareign, þeim sé útlutað með leigu- eða afnotarétti, gegn gjaldi, og að gætt verði jafnræðis við úthlutun leigu- eða afnotaréttar við nýtingu auðlindarinnar.

Í skýrslunni eru gerðar ýmsar tillögur til úrlausnar á álitaefnum sem uppi hafa verið við stjórn fiskveiða á undanförnum árum. Sömuleiðis stillir starfshópurinn upp ýmsum valkostum sem rétt þykir að hafa í huga við framtíðarskipan laga um stjórn fiskveiða. Í þeim efnum teljum við fulltrúar stjórnarflokkanna, að nýta þurfi það besta úr fyrirliggjandi hugmyndum til að ná megi fram markmiðum stefnuyfirlýsingar ríkisstjórnarinnar, um betra fiskveiðistjórnunarkerfi.

Björn Valur Gíslason
Guðbjartur Hannesson
Lilja Rafney Magnúsdóttir
Svanfríður Jónasdóttir 

Deila á Facebook